Kościół pw. Ścięcia św. Jana Chrzciciela w Budzynku wyróżnia się bryłą, jakiej próżno szukać w innych drewnianych świątyniach w Polsce – ośmiobocznym prezbiterium połączonym z nowszą, prostokątną nawą pod wspólnym, wielospadowym dachem.
| Cecha | Informacja |
|---|---|
| Wezwanie | Ścięcie św. Jana Chrzciciela (pierwotnie także św. Florian) |
| Datowanie | prezbiterium: prawdopodobnie 1520-1595, nawa: ok. 1780 |
| Konstrukcja | zrębowa, z grubych desek iglastych, łączenia na ukryty czop i klin jaskółczy ogon |
| Lokalizacja | Budzynek, woj. łódzkie |
Od pustelniczej kaplicy do parafialnego kościoła
Ośmioboczne, regularne prezbiterium kościoła w Budzynku powstało prawdopodobnie w latach 1520-1595 – część badaczy wiąże jego początki z niewielką kaplicą pustelniczą. Prostokątna nawa została dobudowana znacznie później, około 1780 roku. Zgodnie z zapisami z wizytacji z 1759 roku, pierwotnie świątynia nosiła wezwanie św. Floriana, zanim zmieniono je na obecne – Ścięcia św. Jana Chrzciciela. Parafię w Budzynku formalnie erygowano dopiero w 1926 roku – wcześniej kościół pełnił funkcję świątyni filialnej.
Konstrukcja bez precedensu
Całość wzniesiono w konstrukcji zrębowej, z grubych, iglastych desek łączonych na ukryty czop i klin w kształcie jaskółczego ogona – część bali ma nieociosane końce, inne przycięte na różną długość. Charakterystycznym elementem jest wysunięty chór, który tworzy głęboki, wsparty na czterech niewielkich słupach podcień w miejscu klasycznej kruchty. Nieociosane końce bali w części prezbiterialnej odnotował już w swoich zapiskach XIX-wieczny etnograf Zygmunt Gloger.
Źródła
- Narodowy Instytut Dziedzictwa, Zabytek.pl – zabytek.pl
- Kosciolydrewniane.pl, „Budzynek – kościół drewniany” – kosciolydrewniane.pl